Caredigrwydd
Y cryfder tawel sy’n newid cymuned
Nerys Burton. Swyddog Tymhorau Tŵf Capel Seion.
Mae rhai geiriau’n ymddangos yn fach nes i ni eu byw. Caredigrwydd yw un ohonynt. Mae’n hawdd ei weld fel moesau da — rhywbeth pleserus, ychwanegol, rhywbeth a wnawn pan mae bywyd yn dawel a phobl yn hawdd delio â nhw. Ond yn y bywyd Cristnogol, nid opsiwn meddal yw caredigrwydd. Mae’n gryfder dan reolaeth. Mae’n gariad sydd wedi penderfynu ymddangos.
Mae’r byd yn aml yn gwobrwyo miniogrwydd: yr ymateb cyflymaf, y farn gryfaf, y llais uchaf. Gall caredigrwydd ymddangos fel y gwrthwyneb — arafach, mwy tyner, llai dramatig. Eto i gyd, mae’r Ysgrythur yn ei osod wrth galon aeddfedrwydd ysbrydol. Mae Paul yn rhestru caredigrwydd fel rhan o ffrwyth yr Ysbryd (Galatiaid 5:22). Nid nodwedd personoliaeth i ychydig o bobl “neis” yw e. Mae’n arwydd fod Crist yn ein siapio.
Un o’r pethau mwyaf trawiadol am Iesu yw pa mor aml yr oedd yn sylwi ar y rhai oedd yn cael eu hanwybyddu. Roedd yn aros. Roedd yn edrych eto. Roedd yn gwrando’n iawn. Roedd yn rhoi urddas cyn rhoi cyfarwyddyd. Dyna lle mae caredigrwydd yn dechrau — nid mewn gweithredoedd mawr, ond mewn penderfyniad i weld y person o’n blaen fel rhywun sy’n dwyn delw Duw.
Mae’r math hwnnw o garedigrwydd yn newid awyrgylch cartref. Mae’n newid sgwrs. Mae’n newid cymuned.
Caredigrwydd sy’n ymarferol
Nid teimlad amwys yw caredigrwydd. Mae ganddo ddwylo a thraed:
Neges at rywun nad ydych wedi’i weld ers tro.
Cynnig lifft heb wneud ffwdan.
Croeso cynnes i rywun sy’n teimlo’n ansicr.
Paned o de sy’n troi’n fan diogel i siarad yn onest.
Ymddiheuriad a roddir yn gyflym, gan fod y berthynas yn bwysicach na bod yn iawn.
Yn ein cymuned ni, mae caredigrwydd hefyd yn dod yn bont. Efallai nad yw pawb yn barod i gamu i mewn i addoliad, ond maent yn aml yn barod i gamu i mewn i gynhesrwydd. Dyma un o roddion tawel cael mannau fel Hebron ochr yn ochr â bywyd Capel Seion: mae’n creu pwyntiau cyswllt bob dydd lle gall caredigrwydd fod yn naturiol — nid wedi’i lwyfannu, nid wedi’i orfodi, ond yn cael ei fyw.
Un o’r llawenydd tawel i mi wrth wylio gweithgareddau’n datblygu yn Hebron yw gweld y caredigrwydd mae pobl ifanc a phlant yn ei ddangos tuag at ei gilydd heb unrhyw annog. Mae’r rhai hŷn yn gofalu’n naturiol am y rhai iau — yn cynnig help, yn rhannu deunyddiau, yn egluro gemau, neu’n syml yn gwneud lle fel nad oes neb yn cael ei adael ar yr ymyl. Fe’i gwelir yn y manylion bach: cadair yn cael ei thynnu allan, plentyn swil yn cael ei wahodd i mewn, grŵp yn arafu fel bod pawb yn gallu cadw i fyny. Nid yw’r pethau hyn byth wedi’u trefnu’n fwriadol; maent yn tyfu o fan lle mae pobl ifanc yn teimlo’n ddiogel, yn cael eu gwerthfawrogi, ac yn cael ymddiriedaeth. Mae’n ein hatgoffa, pan roddir ymdeimlad o berthyn i blant, bod caredigrwydd yn dod yn reddf yn hytrach na gorchymyn — ac mae Hebron yn dod yn dawel bach yn fan lle mae cymeriad yn cael ei lunio cymaint â chreadigrwydd neu chwarae.
Nid gwendid yw caredigrwydd
Weithiau rydym yn osgoi caredigrwydd oherwydd ein bod yn ofni y bydd yn costio rhywbeth i ni. Gall wneud. Mae caredigrwydd yn cymryd amynedd. Mae’n cymryd sylw. Gall gymryd egni emosiynol pan rydych eisoes yn flinedig.
Ond nid yw caredigrwydd yr un peth â chael eich cam-drin. Roedd Iesu’n garedig — ac yn glir hefyd. Gall caredigrwydd ddweud y gwir heb falu rhywun. Gall osod ffiniau heb sarhad. Gall anghytuno heb ddirmyg. Mewn byd llawn tensiwn, mae hynny’n brin — ac yn bwerus.
Caredigrwydd fel tystiolaeth
Mae llawer heddiw wedi clywed am Gristnogaeth, ond maent yn chwilio am sut mae’n edrych mewn bywyd go iawn. Caredigrwydd yw un o’r ffyrdd cliriaf y daw’r efengyl yn weladwy.
Nid oes angen araith ar bob gweithred o garedigrwydd. Yn aml, ni ddylai fod. Ond dros amser, mae caredigrwydd yn codi cwestiynau gonest ym meddyliau pobl:
“Pam maen nhw fel hyn?”
“Pam wnaethon nhw sylwi arna i?”
“Pam mae’r lle hwn yn teimlo’n ddiogel?”
Mae’r cwestiynau hynny’n dir sanctaidd. Yn aml, dyna ddechrau ffydd.
Her syml ar gyfer yr wythnos hon
Ceisiwch un weithred fwriadol o garedigrwydd bob dydd — yn fach, yn benodol, ac os yn bosibl yn gudd:
Sylwch ar un person sy’n cario mwy nag y mae’n ei ddangos.
Enwch rywbeth da rydych yn ei weld ynddynt.
Lleihau eu baich mewn ffordd ymarferol — help, clust i wrando, gair o anogaeth.
Ac os teimlwch nad oes gennych ddim ar ôl i’w roi, dechreuwch gyda charedigrwydd tuag atoch eich hun: dewch â’ch blinder at Dduw heb gywilydd. Weithiau’r peth mwyaf caredig y gallwn ei wneud yw rhoi’r gorau i berfformio a bod yn onest mewn gweddi.
Efallai nad yw caredigrwydd yn gwneud penawdau mawr. Ond mae’n cynhesu cartrefi, yn cryfhau cyfeillgarwch, yn gwneud eglwysi’n fwy diogel, ac yn gwneud cymunedau’n fwy dynol. Ac mewn byd sy’n gallu teimlo’n finiog ei ymylon, mae caredigrwydd yn dod yn un o’r arwyddion cliriaf fod Crist yn agos.