Y cryfder tawel sy’n newid cymuned

Nerys Burton. Swyddog Tymhorau Tŵf Capel Seion.

Mae rhai geiriau’n ymddangos yn fach nes i ni eu byw. Caredigrwydd yw un ohonynt. Mae’n hawdd ei weld fel moesau da — rhywbeth pleserus, ychwanegol, rhywbeth a wnawn pan mae bywyd yn dawel a phobl yn hawdd delio â nhw. Ond yn y bywyd Cristnogol, nid opsiwn meddal yw caredigrwydd. Mae’n gryfder dan reolaeth. Mae’n gariad sydd wedi penderfynu ymddangos.

Perthyn, Presenoldeb, a Gwaith Distaw Ffydd

Mae yna wythnosau pan fo bywyd yr eglwys yn teimlo’n llawn ac yn weladwy — gwasanaethau â phresenoldeb da, digwyddiadau’n llawn sgwrs a chwerthin, a wynebau cyfarwydd yn croesawu ei gilydd yn gynnes. Ac yna mae wythnosau tawelach, pan nad oes llawer yn ymddangos fel pe bai’n “digwydd” ar yr wyneb. Ac eto, yn aml yn y cyfnodau tawel hynny y mae gwaith pwysicaf ffydd yn digwydd.

Un Stori, Dau Le.

Dros y misoedd diwethaf, mae llawer wedi mynegi gwerthfawrogiad gwirioneddol o’r bywyd a’r gweithgaredd sydd bellach yn canolbwyntio ar Hebron, ein canolfan gymunedol. Ar yr un pryd, mae rhai wedi gofyn—yn gwbl ddealladwy—gwestiwn syml: sut mae Hebron yn perthyn i Gapel Seion? A yw Hebron ar wahân i’r eglwys, neu’n rhan ohoni? A beth mae hyn yn ei ddweud am beth yw’r eglwys heddiw?

Dydd Cofio’r Holocost: Cofio – a Dewis Byw yn Wahanol

Mae Dydd Cofio’r Holocost yn ein galw i gofio un o’r cyfnodau tywyllaf yn hanes dynoliaeth. Rydym yn oedi i anrhydeddu chwe miliwn o ddynion, merched a phlant Iddewig a lofruddiwyd yn yr Holocost, ynghyd â miliynau eraill a erlidiwyd ac a laddwyd oherwydd pwy oeddent. Mae cofio’n bwysig. Mae’n gwrthsefyll gwadu, yn herio anghofio, ac yn adfer urddas i fywydau a gafodd eu trin fel pe baent yn ddiwerth.

Hebron Heddiw – Canolfan Gymunedol Fyw

Nerys Burton: Swyddog Tymhorau Tŵf Capel Seion.

Hebron Heddiw: Adeilad sy’n cael ei Ddefnyddio

Nid yw Hebron heddiw bellach yn adeilad sy’n aros i gael ei ddefnyddio — mae’n lle sydd eisoes yn fyw gyda phobl, pwrpas a rhythm. Dros y tri mis diwethaf yn unig, cynhaliwyd un ar ddeg math gwahanol o weithgareddau yma, pob un yn ymateb i angen penodol yn y gymuned. Mae hyn yn cadarnhau nad yw Hebron yn gwasanaethu un grŵp neu un oedran yn unig, ond y gymuned gyfan.

Sut mae Cristnogaeth yn Tyfu ymhlith Pobl Ifanc.

Am ddegawdau, mae stori Cristnogaeth yn y Deyrnas Unedig wedi cael ei fframio fel un o ddirywiad — seddau gwag yn y capeli, llai o bobl yn addoli’n wythnosol, a chymdeithas Brydeinig yn mynd yn fwyfwy seciwlar. Ond mae ymchwil diweddar yn awgrymu newid annisgwyl. Mae astudiaeth a gyhoeddwyd gan y Gymdeithas Feiblaidd yn 2025 yn dangos bod presenoldeb eglwysig yn Lloegr a Chymru wedi cynyddu tua 50% dros y chwe blynedd diwethaf — gwrthdroad trawiadol o dybiaethau hirsefydlog am ffydd a diwylliant ym Mhrydain.

“Fy Meibl, fy Almanac, a’m Llyfr Gweddi”

Roedden nhw’n eistedd yn agos at ei gilydd mewn twll lle glaniodd siel diwrnod yng nhynt, eu hesgidiau wedi suddo i’r pridd oedd wedi’i droedio’n drwm, a’u hysgwyddau wedi’u plygu rhag yr oerfel. Roedd y rhyfel wedi taweli am funud – nid am ei fod wedi dod i ben, ond am fod y nos ar fin disgyn. Hen ddarn o ddrws oedd yn gwasanaethu fel bwrdd a hen gôt wedi osod drosto ac arno roedd pecyn o gardiau chwarae wedi’u gwasgaru, eu corneli wedi’u meddalu gan ddefnydd a lleithder.

Neges gan y Dywysoges Catherine.

Nadolig 2025

“Yn ei hanfod, mae’r Nadolig yn siarad am gariad sy’n cymryd siâp mewn ffyrdd syml, y mwyaf dynol.

Dydy e ddim mewn ystumiau mawr sensitif, ond mewn rhai caredig – eiliad o wrando, gair o gysur, sgwrsio â ffrind, llaw gymorth a bod yn bresenol. Gall y weithredoedd hyn o ofal ymddangos yn fach, ond maent yn cyfrannu at dirwedd hyfryd o fywyd y mae pawb ohonom yn perthyn iddi.

Y Traddodiadau.

Pam i ni yn canu carolau bob nadolig ? Mae canu carolau yn arferiad i ni yn cysylltu gyda’r  Nadolig. Am wythnosau cyn y Nadolig byddwn yn canu carolau. Mae’n arferiad i bob gwlad a bob iaith. Caneuon llawen ydyn nhw yn adrodd hanes genu Iesu Grist a byddant yn cael eu canu mewn oedfaon ac mewn cyngherddau adeg y Nadolig.

Pan Ddewisodd Duw y Cysgodion.

https://youtu.be/LVWoWS_3kZM?si=Q2YZe_TMynvj9jTy

Rydym wedi arfer â golygfeydd Nadolig sydd wedi’u caboli gan amser a thraddodiad. Golau llusernau cynnes, gwellt taclus, gwên dyner, a’r teimlad bod popeth rywsut o dan reolaeth. Ond mae’r ddelwedd hon yn ein tynnu i mewn i wirionedd llawer mwy bregus. Mae Mair a Joseff yn penlinio’n agos at ei gilydd mewn stabl dywyll a chaled. Does dim mawredd, dim pellter rhwng y nef a daear—dim ond anadl anifeiliaid, gwellt, dwylo blinedig, a baban newydd-anedig sy’n gwbl ddibynnol arnynt.

Yr Hyn mae Ein Capel yn ei Adrodd dros y Nadolig.

Ym mhob cymuned mae llefydd sy’n ein dal ni at ein gilydd. Maent yn gwneud hynny’n dawel, heb godi bwrlwm na galw sylw atynt eu hunain. Mae ein capel ni yn un o’r llefydd hynny. Ac wrth gamu i mewn i’w furiau cyfarwydd dros gyfnod y Nadolig, mae rhywbeth rhyfeddol yn digwydd: mae’r adeilad yn dechrau siarad.

Cynhwysiant heb amodau.

Yn aml mae cymdeithas yn dweud wrthym fod cyrff anabl yn llai,
neu mai dim ond pan fydd pobl anabl yn “gorchfygu” adfyd y maent yn cael eu canmol.

Ond mae’r Efengyl yn dweud rhywbeth gwahanol.

Yn Luc 22, yng nghanol yr arestiad, torrir clust gwas yr archoffeiriad.
Mae Iesu’n aros. Yn ei gyffwrdd a’i iacháu — dim prawf haeddiant a dim amodau.

Mae hyn yn dangos mai cyfiawnder Duw yw adfer urddas, nid gwobrwyo perfformiad.
Mae pob corff yn sanctaidd a phob person yn perthyn.

Nid oherwydd yr hyn y gall pobl anabl ei wneud y maent yn rhan o’r Eglwys —
ond oherwydd eu bod eisoes yn werthfawr ac eisoes yn rhan o deulu Duw.

Rwyt yn cael dy garu.

Erthygl yn seiliedig ar ‘The Boy, the Mole, the Fox and the Horse.’

Charlie Mackesy: Artist ac awdur

https://youtube.com/shorts/pkl12horqbU?si=4LnU3qdus-7vuHIV

“Mae’n teimlo fel bod gennym ni ffordd mor bell i fynd,” meddai’r bachgen.
Faint ohonom sydd wedi sibrwd yr un peth—yn dawel yn ein calonnau, neu hyd yn oed trwy ddagrau? Gall bywyd deimlo’n llethol. Mae heriau ein hoes, y baich personol rydym yn ei gario, a phryder am yfory yn gallu gwneud i’r ffordd o’n blaen ymddangos yn amhosibl o hir.

Weithiau mae’r geiriau symlaf yn cario’r wirionedd fwyaf. Yn y byd mae Charlie Mackesy yn ei greu, mae pedwar ffrind annisgwyl yn teithio gyda’i gilydd: bachgen sy’n chwilio am ystyr, tylluan fach sy’n hiraethu am felysrwydd ond yn chwennych perthyn, cadno tawel wedi’i glwyfo gan brofiad, a cheffyl sy’n dwyn doethineb dwfn mewn distawrwydd caredig. Mae eu sgyrsiau’n fregus ond yn bwerus, gan adleisio gwirioneddau y mae Cristnogion wedi’u cario ers canrifoedd.

Gobaith Newydd i Ddyfodol yr Eglwys

Nerys Burton. Gweithiwr Arloesi a Buddsoddi Capel Seion

Rhagarweiniad

Mewn fideo diweddar o’r enw “Is This Revival? 10 Huge Shifts in Britain’s Spiritual Temperature”, mae’r siaradwyr yn ein gwahodd i sylwi ar arwyddion pwerus o newid sy’n digwydd yn dawel ond yn ddwfn o dan wyneb bywyd yr eglwys ym Mhrydain.
Er efallai dy ni ddim yma yng Nghapel Seion a Hebron eto’ wedi profi cynnydd amlwg yn nifer yr ymwelwyr, mae’r data yn cynnig gorwel calonogol — a gwahoddiad clir i weithredu drwy ein rhaglen Arloesi a Buddsoddi.

Dod ynghyd mewn Ffydd.

Pan gyfarfu’r Brenin â’r Pab Leo XIV yr wythnos ddiwethaf, roedd y ddelwedd o’r ddau yn gweddïo ochr yn ochr yn meddu ar rym a aeth ymhell y tu hwnt i seremonïau neu brotocol. Roedd yn symbol o’r hyn y mae’r byd yn dyheu amdano heddiw — undod mewn oes o raniadau. Nid digwyddiad seremonïol yn unig oedd hwn, ond arwydd o’r ffaith fod ffydd, yn ei holl amrywiaeth, yn gallu bod yn bont nid yn rwystrau — modd o gymodi yn hytrach na mesur gwahaniaeth.

Myfyrdod Ffordd o Fyw

Mae’r byd yn parhau i weld trasiedi cenhedloedd grymus yn gorfodi eu hewyllys ar rai llai. Heddiw, mae’r rhyfel rhwng Rwsia ac Wcráin yn atgoffa ni fod cryfder, pan gaiff ei gamddefnyddio, yn troi’n arf gormes yn hytrach nag offeryn heddwch. Ond nid stori newydd mohoni. Mae hanes yn adleisio gyda llefau’r rhai a ddioddefodd pan ddewisodd y grymus oresgyn yn hytrach na thosturio.

Penderfynyddion Bywyd a’r Ffrind sy’n Llunio’r Dyfodol.

Gan Nerys Burton

Gweithiwr Ieuanctid a Datblygu Cymunedol Capel Seion

O’r cychwyn cyntaf, nid oes yr un ohonom yn dewis yr amgylchiadau y cawn ein geni iddynt. Nid oes gan blentyn unrhyw ddewis pwy yw eu rhieni, pa gartref y maent yn byw ynddo, na’r gymuned y maent yn perthyn iddi. Mae’r penderfynyddion cynnar hyn – teulu, diwylliant, addysg, cyfle, hyd yn oed y cyfarfyddiadau bach o ddydd i ddydd – oll yn gwasgu’n dyner ond yn gyson ar y plentyn. Maent yn ffurfio mowldio, yn siapio nid yn unig ymddygiad ond disgwyliadau, gobeithion, a’r ffordd y mae person ifanc yn gweld ei hun yn y byd. Cofiwch bod trean o blant nawr yn byw mewn mewn tlodi.

Rhyddhau’r gwystlon.

Heddiw gwelodd y byd olygfeydd o ryddhad wrth i wystlon Israelaidd gael eu rhyddhau o’u caethiwed. Teuluoedd a oedd wedi aros, gweddïo ac wylo am fisoedd nawr yn gallu cofleidio eu hanwyliaid unwaith eto. I genedl sydd wedi dioddef poen a phryder di-ben-draw, mae’r foment hon yn dod â gobaith bregus ond diriaethol. Eto, hyd yn oed yng nghanol y llawenydd, ni allwn anwybyddu’r tywyllwch a ddaeth â ni hyd yma — y drygioni o gipio, niweidio a lladd. Nid dyna yw ffyrdd Duw, nac ychwaith ffyrdd heddwch. Dyna arwydd clir o frwydr ddynoliaeth â phechod, ofn, a dial.

Penderfynyddion Bywyd a’r Ffrind sy’n Llunio’r Dyfodol.

Gan Nerys Burton

Gweithiwr Ieuanctid a Datblygu Cymunedol Capel Seion

O’r cychwyn cyntaf, nid oes yr un ohonom yn dewis yr amgylchiadau y cawn ein geni iddynt. Nid oes gan blentyn unrhyw ddewis pwy yw eu rhieni, pa gartref y maent yn byw ynddo, na’r gymuned y maent yn perthyn iddi. Mae’r penderfynyddion cynnar hyn – teulu, diwylliant, addysg, cyfle, hyd yn oed y cyfarfyddiadau bach o ddydd i ddydd – oll yn gwasgu’n dyner ond yn gyson ar y plentyn. Maent yn ffurfio mowldio, yn siapio nid yn unig ymddygiad ond disgwyliadau, gobeithion, a’r ffordd y mae person ifanc yn gweld ei hun yn y byd. Cofiwch bod trean o blant nawr yn byw mewn mewn tlodi.