Fflam Glyndŵr

Y Fflam sy’n Dal i’n Galw

Crynodeb Gweithredol:
Wrth ddathlu Dydd Owain Glyndŵr, rydym yn cofio nid yn unig arwr cenedlaethol, ond hefyd y gwerthoedd sydd wrth wraidd ei hanes: dewrder, cyfiawnder, hunaniaeth a gobaith. Mae’r ffydd Gristnogol yn ein galw i fynegi’r un gwerthoedd drwy wasanaethu eraill, ceisio cymod a chodi llais dros y rhai sydd heb lais.

__________________________

Amser darllen: tua 4 munud.

Bob blwyddyn ar 16 Medi, dathlwn Ddydd Owain Glyndŵr—gŵr sydd wedi dod yn symbol o ddewrder, hunaniaeth a gobaith i’n cenedl. Ganrifoedd ar ôl ei gyfnod, mae ei enw’n dal i ennyn ymdeimlad o falchder ymhlith pobl Cymru. Ond beth all ei hanes ei ddweud wrthym ni fel Cristnogion heddiw?

Nid rhyfel na gwrthdaro sydd angen eu dathlu. Yn hytrach, gallwn gofio’r awydd dwfn am gyfiawnder, urddas a’r hawl i bobl fyw yn rhydd ac yn hyderus yn eu hunaniaeth. Roedd Owain Glyndŵr yn dyheu am Gymru a allai sefyll ar ei thraed ei hun—gwlad â’i llais, ei diwylliant, ei haddysg a’i ffydd.

Mae’r Beibl hefyd yn sôn dro ar ôl tro am bobl sy’n cael eu galw i sefyll dros gyfiawnder. Dywed y proffwyd Micha:

“Mae’r Arglwydd wedi dweud wrthyt beth sy’n dda: gwneud beth sy’n iawn, caru trugaredd, a rhodio’n ostyngedig gyda’th Dduw.”
— Micha 6:8

Dyma dri pheth sy’n perthyn yn naturiol i’n dathliad heddiw: cyfiawnder, trugaredd a gostyngeiddrwydd.

Nid yw gwir ddewrder Cristnogol yn ymwneud â threchu eraill. Mae’n ymwneud â sefyll dros yr hyn sy’n iawn heb golli ein tosturi; amddiffyn y gwan heb droi at gasineb; a charu ein gwlad heb ddibrisio gwledydd a phobloedd eraill. Gallwn fod yn falch o’n Cymreictod ac, ar yr un pryd, estyn llaw cyfeillgarwch i bawb.

Dangosodd Iesu fath gwahanol o arweinyddiaeth. Ni ddaeth i gael ei wasanaethu, ond i wasanaethu. Golchodd draed ei ddisgyblion, croesawodd y rhai oedd ar ymylon cymdeithas, a rhoddodd urddas i’r rhai yr oedd eraill wedi’u hanghofio. Dysgodd mai’r rhai mwyaf yng ngolwg Duw yw’r rhai sy’n barod i wasanaethu.

Felly, wrth inni gofio Owain Glyndŵr, gallwn ofyn: Beth yw’r frwydr dros gyfiawnder yn ein hoes ni?

Efallai mai sicrhau nad yw’r henoed yn unig ydyw. Efallai mai cefnogi teuluoedd sy’n cael trafferth, gwarchod ein hiaith, gofalu am ein cymunedau neu roi cyfle a gobaith i’n plant a’n pobl ifanc ydyw. Efallai mai codi llais dros y rhai sydd heb lais ydyw, neu feithrin cymod lle mae anghydfod a rhaniad.

Yn ein capeli, nid ydym yn cadw ffydd y gorffennol mewn cwpwrdd gwydr. Rydym yn derbyn fflam sydd i’w chario ymlaen. Mae’r capel sy’n disgleirio yng nghanol cymuned Gymreig yn symbol o ffydd fyw—ffydd sy’n agor drysau, yn gweini bwyd, yn cynnig cwmnïaeth, yn addysgu’r ifanc ac yn cysuro’r rhai sy’n dioddef.

Dylai ein treftadaeth ein hysbrydoli, nid ein carcharu. Gall cofio’r gorffennol roi dewrder inni lunio dyfodol gwell. Gall stori Owain Glyndŵr ein hatgoffa bod gweledigaeth yn gallu goroesi hyd yn oed pan fydd yr amgylchiadau’n anodd. Gall y ffydd Gristnogol ein hatgoffa nad yw gobaith byth yn ofer, oherwydd mae goleuni Duw yn parhau i ddisgleirio yn y tywyllwch.

Ar Ddydd Owain Glyndŵr, felly, gadewch inni ddiolch am ein gwlad, ein hiaith a’n treftadaeth. Ond gadewch inni hefyd ymrwymo o’r newydd i adeiladu Cymru sy’n fwy caredig, yn fwy cyfiawn ac yn fwy cymodlon—Cymru lle mae pob person yn cael ei werthfawrogi a lle mae ffydd yn dod yn fyw drwy gariad a gwasanaeth.

Gweddi

Boed i Dduw roi inni ddewrder heb chwerwder, balchder heb haerllugrwydd, a chariad at ein gwlad heb elyniaeth tuag at eraill. Boed i’r fflam a gyneuwyd gan ein treftadaeth barhau i oleuo ein ffordd, wrth inni wasanaethu ein cymunedau a dilyn Crist mewn cyfiawnder, trugaredd a gobaith. Amen.