Cyn y Groes, Daeth y Dioddefaint
Y boen a ddioddefodd Iesu, y cariad a ddatgelodd, a’r cwestiwn na allwn ei osgoi.
Amser darllen: tua 3 munud
Crynodeb Gweithredol
Rydym yn aml yn sôn am Iesu yn marw drosom, ond efallai nad ydym yn treulio digon o amser yn ystyried yr hyn a ddioddefodd cyn Ei farwolaeth. Mae’r cywilydd, y gwrthodiad, y creulondeb a’r boen gorfforol a brofodd yn datgelu rhywbeth rhyfeddol am natur cariad Duw. Mae’r myfyrdod hwn yn ein gwahodd i edrych y tu hwnt i ddelwedd gyfarwydd y groes, ac i ystyried beth mae dioddefaint Crist yn ei ddweud wrthym am Dduw, am ddynoliaeth ac am ein cyfrifoldeb tuag at ein gilydd.
Dioddefodd Iesu Cyn Marw Drosom.
Mae perygl inni fynd yn rhy gyfarwydd â hanes Iesu.
Rydym wedi clywed hanes y groes gymaint o weithiau nes bod ei realiti erchyll yn gallu colli rhywfaint o'i effaith arnom. Gwelwn groeshoelion hardd, canwn emynau teimladwy, a siaradwn yn barchus am aberth Crist. Ond cyn yr hoelion, cyn y tywyllwch, cyn Ei anadl olaf, bu dioddefaint bron y tu hwnt i'n dychymyg.
Cafodd Iesu Ei fradychu gan gyfaill, Ei adael gan Ei gymdeithion, Ei gyhuddo ar gam, Ei watwar, poeri arno, Ei guro a'i fflangellu. Daeth Ei gorff yn wrthrych creulondeb, a chafodd Ei urddas ei sathru'n fwriadol.
Ac yr oedd Ef yn ddieuog.
Efallai mai dyna lle y dylem ddechrau ein myfyrdod. Nid gyda'r dioddefaint ei hun, ond gyda diniweidrwydd yr Un a ddioddefodd.
Mae'n debyg mai dim ond carcharor arall a welai'r milwyr Rhufeinig wrth fflangellu Iesu. Dyn trafferthus arall wedi'i ddal yng ngafael grym yr Ymerodraeth. Ni allent fod wedi dychmygu y byddai'r dyn oedd o'u blaenau yn dod yn ganolbwynt i'r ffydd Gristnogol.
Ac eto, dyma un o honiadau mwyaf rhyfeddol Cristnogaeth: Ni arhosodd Duw yn wyliwr pell o ddioddefaint dynol. Yn Iesu Grist, daeth i'w ganol.
Ystyriwch beth mae hynny'n ei olygu.
Pan fyddwn yn wynebu dioddefaint, ein greddf yn aml yw ceisio dianc rhagddo, ei egluro, neu gadw draw oddi wrtho.
Gofynnwn pam mae Duw yn caniatáu poen, pam mae pobl ddieuog yn dioddef, a pham mae creulondeb mor aml yn ymddangos fel petai'n ennill.
Nid yw Cristnogaeth yn cynnig esboniad syml am bob trasiedi. Yn hytrach, mae'n cyfeirio ein sylw at Grist sy'n dioddef.
Duw sy'n gwybod beth yw cael Ei wrthod. Duw sy'n deall cywilydd a dirmyg a Duw sydd wedi profi'r creulondeb y gall bodau dynol ei achosi i'w gilydd.
Ysgrifennodd y proffwyd Eseia:
"Trwy ei archollion ef y cawsom ni ein hiacháu." — Eseia 53:5
Mae paradocs rhyfeddol yn y geiriau hyn. Sut gall clwyfau ddod ag iachâd? Sut gall yr hyn sy'n ymddangos yn orchfygiad droi'n fuddugoliaeth? Sut gall dioddefaint ddatgelu cariad?
Efallai fod yr ateb yn dechrau gyda'r gwahaniaeth mawr rhwng grym a chariad.
Mae grym dynol yn aml yn ceisio rheoli, cosbi a gormesu. Ond gwrthododd Iesu, hyd yn oed yn Ei ddioddefaint, ateb casineb â chasineb. Ni chaniataodd i greulondeb pobl eraill bennu natur Ei ymateb.
Ac mae hynny'n ein herio ninnau.
Mae'n hawdd edmygu dyfalbarhad Iesu o gysur ein capeli. Mae'n llawer anoddach dangos Ei dosturi pan fydd rhywun yn brifo ein balchder, yn ein trin yn annheg, neu'n rhoi ein hamynedd ar brawf.
Ni allwn edrych ar fflangellu Crist heb hefyd wynebu gallu dynoliaeth i fod yn greulon.
Bodau dynol oedd y milwyr. Pobl gyffredin oedd yn y dyrfa. Cyflawnwyd yr anghyfiawnder drwy sefydliadau cyfarwydd awdurdod a grym.
Dylai hynny ein poeni.
Oherwydd nid y cwestiwn yn unig yw, "Sut gallent fod wedi trin Iesu fel yna?"
Y cwestiwn hefyd yw: "Sut rydym ni heddiw yn trin y rhai sy'n ddiymadferth, wedi'u gwrthod, neu'n methu ag amddiffyn eu hunain?"
Nid digwyddiad o'r gorffennol yn unig oedd dioddefaint Iesu. Mae'n parhau i herio pob cenhedlaeth.
Cyn i Grist farw drosom, fe ddioddefodd yn ein plith.
Ac efallai nad tristwch na diolchgarwch yn unig yw'r ymateb dyfnaf i'r dioddefaint hwnnw, ond penderfyniad i sicrhau bod y tosturi a welwn yng Nghrist yn dod yn amlwg yn ein ffordd o fyw.
Oherwydd os yw Ei archollion yn datgelu dyfnder cariad Duw, dylai ein bywydau ninnau ddatgelu'r hyn y mae'r cariad hwnnw wedi'i ddysgu inni.
Un cwestiwn i'w gario gyda ni i'r wythnos sydd o'n blaenau:
Pan fyddaf yn gweld rhywun yn dioddef, ai teimlo trueni drosto yn unig a wnaf, neu a wyf yn barod i adael i'm tosturi gostio rhywbeth imi?