Y Pasg

Pam fod “Pasg” yn bwysig – ac o ble daw’r gair “Easter”?

Wrth i’r gwanwyn ddod â bywyd newydd i’r byd o’n cwmpas, daw hefyd un o wyliau pwysicaf y ffydd Gristnogol—y Pasg. Ond mae’n ddiddorol sylwi bod y gair a ddefnyddir yn Saesneg, Easter, yn wahanol iawn i’r gair a ddefnyddir yn Gymraeg ac mewn llawer o ieithoedd eraill.

Yn Gymraeg, rydym yn dweud Pasg. Yn Ffrangeg Pâques, yn Sbaeneg Pascua, ac mewn nifer o ieithoedd Ewropeaidd eraill, mae’r un gwreiddyn yn cael ei ddefnyddio. Daw’r gair hwn o’r gair Hebraeg Pesach, sef y Pasg Iddewig—gŵyl sy’n cofio rhyddhad pobl Israel o gaethiwed yn yr Aifft.

Mae hyn yn arwain at wirionedd pwysig iawn: nid yw’r Pasg Cristnogol wedi ei ddeall yn llawn heb ddeall y Pasg Iddewig.

Y Cysylltiad Beiblaidd

Yn y Testament Newydd, mae croeshoeliad ac atgyfodiad Iesu yn digwydd yn ystod wythnos y Pasg Iddewig. Mae’r swper olaf ei hun yn bryd Pasg. Yn y cyd-destun hwnnw, mae Iesu yn rhoi ystyr newydd i’r bara a’r gwin—ei gorff a’i waed ef.

Yn wir, mae’r Apostol Paul yn cyfeirio at Iesu fel “ein hŵyn Pasg”—yr aberth terfynol sydd yn dod â rhyddhad nid o gaethiwed gwleidyddol, ond o gaethiwed pechod.

Felly mae’r Pasg yn stori o ryddhad:

• Yn yr Hen Destament: rhyddhad o’r Aifft

• Yn y Testament Newydd: rhyddhad trwy Iesu Grist

Pam felly “Easter”?

Os yw’r rhan fwyaf o ieithoedd yn cadw’r cysylltiad â “Pasg”, pam mae Saesneg yn wahanol?

Mae’r gair Easter yn debygol o ddod o enw hen dduwies Eingl-Sacsonaidd o’r enw Ēostre, a oedd yn gysylltiedig â’r gwanwyn a bywyd newydd. Wrth i Gristnogaeth ledaenu ym Mhrydain, mabwysiadwyd yr enw hwn i ddisgrifio gŵyl yr atgyfodiad.

Mae’n bwysig nodi nad yw hyn yn newid ystyr y digwyddiad ei hun. Nid yw’r enw yn diffinio’r gwirionedd—mae’r efengyl yn ei ddiffinio.

Dwy Enw, Un Neges

Felly heddiw, mae gennym ddau draddodiad enwi:

• Pasg / Pascha (y rhan fwyaf o’r byd) → yn pwysleisio’r cysylltiad â’r Pasg Iddewig

• Easter (Saesneg) → enw hanesyddol lleol sydd wedi datblygu dros amser

Ond beth bynnag yw’r enw, mae’r neges yr un fath:
marwolaeth a buddugoliaeth Iesu Grist dros bechod a marwolaeth.

Ystyr i Ni Heddiw

Mae’r drafodaeth am eiriau yn ddiddorol, ond nid dyna’r peth pwysicaf. Yr hyn sy’n bwysig yw’r hyn maent yn ei ddangos i ni.

Mae Pasg yn ein hatgoffa:

• Nad yw caethiwed yn derfynol

• Nad yw tywyllwch yn drech na goleuni

• Nad yw marwolaeth yn cael y gair olaf

Mae’r Pasg yn stori o obaith—nid hanes yn unig, ond realiti byw.

Yn union fel y cafodd pobl Israel eu harwain allan o’r Aifft, mae Crist yn ein harwain ni allan o bopeth sy’n ein caethiwo. Ac yn union fel y cododd Iesu o’r bedd, mae gennym ni obaith newydd o fywyd.

Galwad i Fyfyrio

Efallai mai’r wers fwyaf yw hon::

Nid yw’r Pasg yn ymwneud â thraddodiadau na thermau—mae’n ymwneud â thrawsnewid bywyd.

Boed i ni ddefnyddio’r tymor hwn i ailgofio nid yn unig y gair, ond y gwirionedd tu ôl iddo. I weld yn glir bod y Pasg—boed yn “Pasg” neu “Easter”—yn ein galw i fyw mewn rhyddid, mewn ffydd, ac mewn gobaith.